Boğazın sıfır noktasına dev cami projesi için yeni iptal başvurusu

İstanbul Kadıköy Rıhtım'da yapılması planlanan ve 2015 yılında duyurulan cami projesi Kadıköy Belediyesi tarafından dava edilmişti.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi'nin de katıldığı dava sonucu İstanbul 3'üncü İdare Mahkemesi projeyi 2024 yılında iptal etmişti.

İstinafa taşınan ve dönen dava sonucu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dairesi, 15 Aralık 2025'te bu iptali bozarak davanın reddine hükmetti.

Kararla birlikte Kadıköy sahile yapılacak camiye yargıdan onay çıkmış oldu.

Ancak mahkemeden çıkan bu kararın ardından Kadıköy Belediyesi bu sefer de Danıştay’a temyiz başvurusunda bulundu.

Temyiz dilekçesinde hangi itirazlar yer aldı?

Kadıköy Belediyesi’nin Danıştay’a sunduğu temyiz dilekçesinde, dolgu alanında planlanan cami, kültür merkezi, şadırvan ve yer altı otoparkı projelerinin birden fazla mevzuata aykırılık içerdiği vurgulandı. Özellikle üç bodrum katlı ve 1242 araç kapasiteli yer altı otoparkının, 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı bulunmayan plansız bir alanda yer almasının, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na aykırı olduğu ifade edildi.

Dilekçede istinaf kararında yer alan “proje fonksiyonlarının imar planlarına uygun olduğu” yönündeki değerlendirmeye de itiraz edildi. Cami projesi kapsamında gösterilen bazı alanların plan sınırları dışında kaldığı, Kentsel Sit Alanı içinde bulunan tescilli yapı ve ağaçlara ilişkin herhangi bir uygulama imar planının bulunmadığı vurgulandı.

Belediye, Kıyı Kanunu uyarınca dolgu alanlarında yapılaşmanın toplam emsal alanın yüzde 5’i ile sınırlandırılması gerektiğini anımsatırken, proje alanının İBB Mikro Bölgeleme Projesi’nde “Ağır Önlemler Gerektiren Alan” olarak tanımlandığına da dikkat çekti. Ayrıca ilk derece mahkemesinin iptal kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporlarında bu teknik ve bilimsel tespitlerin açıkça yer aldığı, ancak istinaf kararında bu değerlendirmelerin büyük ölçüde göz ardı edildiği ifade edildi.

Başvuruda, yer altı otoparkı ve cami fonksiyonlarının Kadıköy Meydanı’ndaki trafik yoğunluğunu artıracağı, Kentsel Sit Alanı ile etkileşim-geçiş sahasının bütüncül planlama ilkelerine uygun biçimde ele alınmadığı belirtildi. Kadıköy Belediyesi, söz konusu düzenlemelerin ilgili koruma mevzuatı ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile de çeliştiğini kaydederek Danıştay’dan istinaf kararının bozulmasını ve dava konusu işlemlerin iptalini talep etti.

Kadıköy Belediye Başkanı Mesut Kösedağı, Danıştay’a yapılan temyiz başvurusuna ilişkin değerlendirmesinde, sürecin hukuki ve teknik boyutlarıyla ele alınması gerektiğini ifade etti. Kadıköy Rıhtımı’nın tarihi, kültürel ve doğal özellikleri nedeniyle özel bir hassasiyet taşıdığına dikkat çeken Kösedağı, “Bu bölgede yapılacak her türlü düzenlemenin, mevcut planlara, koruma mevzuatına ve bilimsel verilere uygun olması büyük önem taşıyor. Belediyemizin yaklaşımı da bu çerçevede şekillenmektedir.” ifadelerini kullandı.

Projede yer alan cami ve yer altı otoparkı işlevlerinin, Kadıköy Meydanı ve çevresinde hâlihazırda yüksek olan yaya ve araç trafiğini daha da artıracağına işaret eden Başkan Kösedağı, bölgede yoğunluk artışının ulaşım, güvenlik açısından yeni sorunlar doğurabileceğini söyledi. Başkan Kösedağı, cami yapılması planlanan alanın yürüme mesafesinde birden fazla cami olduğunu ve Kadıköylülerden bu konuda herhangi bir talep gelmediğini ifade etti.

İlk derece mahkemesinin iptal kararına dayanak olan bilirkişi raporlarının bilimsel ve teknik veriler içerdiğini hatırlatan Kösedağı, “Bu raporların istinaf aşamasında yeterince dikkate alınmamasını eksiklik olarak değerlendiriyoruz. Hukuki süreci Danıştay’da da sürdüreceğiz. Kadıköy’ün kıyılarının, meydanlarının yapılaşmaya açılmaması için gereken tüm adımları atmaya devam edeceğiz.” şeklinde konuştu. 

Diyanet istemişti; adı Ulu Cami olacak

İstanbul’un silüetinin en önemli noktalarından Kadıköy sahiline ‘Ulu Cami’ adında yeni bir cami inşaatı için düğmeye 2015 yılında basılmıştı.

O dönem Diyanet İşleri Başkanlığı, Haydarpaşa Garı’nın da yer aldığı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı’nda İSKİ arıtma tesisi olarak görülen ve fiilen otopark olarak kullanılan alana cami yapılması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na bağlı Mekansal Planlama Müdürlüğü’nden talepte bulumuştu.

Yeşil alan gözüküyordu

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Etüd ve Projeler Daire Başkanlığı’nın hazırladığı meydan düzenleme projesi Kadıköy sahiline yapılacak dolgu alanlarıyla gündeme gelmiş ancak cami projesine yer verilmemişti. Projede cami için belirlenen dolgu alanı ise yeşil alan olarak gözüküyordu.

Plan değişikliğinde cami alanı oldu

Dolgu alanı yapılırken denizin temizlenmesi kapsamında arıtma tesisi için ayrıldığı, geri kalan alanın ise yeşil alan ve rekreasyon alanı olarak düzenleneceği belirtilmişti. Ancak Mekansal Planlama Müdürlüğü’nün görüş almak üzere hazırladığı plan değişikliğinde dolgu alanı cami alanı olarak belirlendi.

Kütüphane, sergi ve konferans salonları da olacak

Diyanet’in talebinde ‘Ulu Cami’ olarak adlandırılan dini tesis alanının ilk katlarında kütüphane, sergi ve konferans salonları da yer alacak. Zemin altına ise katlı otopark yapılabilecek.