Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) verileri acı tabloyu gözler önüne seriyor. Buna göre Türkiye’de çiftçi sayısı son 12 yılda yüzde 48 azalırken, tarım alanları da son 18 senede yüzde 12,3 düştü. Son 18 yılda tarım sektöründe istihdam edilen kişi sayısı da yüzde 44 geriledi. Çiftçi sayısında özellikle son 10 yılda düzenli ve ciddi bir düşüş söz konusu. 2008’de 1 milyon 127 bin olan çiftçi sayısı 2019’da 600 bine kadar düştü. Bu veriler, kayıtlı çiftçi sayısında 2008’den bu yana 541 bin 600 azalma anlamına geliyor. Bu da yüzde 48’lik düşüşe karşılık geliyor. Düşünün özellikle 2011’den sonra hızlandığı görülüyor. TÜİK verilerine göre tarım sektöründe istihdam edilen kişi sayısı ise 2002’de 7 milyon 458 bin kişiyken, 2020 Şubat ayı itibariyle 4 milyon 157 bin kişiye geriledi. Bu da son 18 yılda 3 milyon 301 bin daha az tarım çalışanı anlamına geliyor. Tarım sektöründe istihdam edilen kişi sayısının yüzde 44 azaldığını ortaya koyuyor.
Ülke nüfusu artarken, ekilebilir tarım alanlarının daralması da gıda temini noktasında endişe vermeye başladı. 2002’de 26 milyon 579 bin hektar olan tarım arazisi 2019’de 23 milyon 94 bin hektara kadar düştü. Buna göre tarım alanları 18 senede yüzde 12,3 azaldı.
Diğer yandan tarımda istihdam edilen kişi sayısının toplam istihdam içindeki payının düşmesi, kalkınmışlık göstergesi açısından istenilen bir politika olması dikkat çekiyor. Yani tarımda istihdam edilen kişi sayısının düşürülmesi için bilinçli bir politika uygulandı. Ancak ekilebilir tarım arazisinin daralması, mevcut arazilerinin bir kısmının da girdi maliyetlerinin yüksekliğinden dolayı çiftçi tarafından ekilmemesi, ülkenin tarımsal üretimini de tehdit etmeye başladı.
ÇKS’ye kayıtlı çiftçi sayısı düşerken, uygulanan evrak ve çeşitli vergilerle muhatap olmayan çiftçiler de ÇKS’ye kayıt olmuyor. ÇKS’ye kayıtlı olmayan çiftçi sayısının da azımsanmayacak bir oranda olduğu tahmin edilirken, ÇKS’deki kayıtdışılık da beraberinde birçok sorunu getiriyor. Çiftçiler ÇKS’ye kayıtlı olmadığı için tarımsal desteklerden yararlanamazken, Türkiye’nin üretim tahminleri de sağlıklı yapılamıyor.
