Uluslararası Menopoz Topluluğu ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından tüm dünyadaki kadınların menopoz ve menopoz ile ilgili sağlık sorunları açısından bilinçlendirilmesi amacıyla 18 Ekim Dünya Menopoz Günü olarak anılıyor.
Üsküdar Üniversitesi NP Etiler Tıp Merkezi Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, menopoz dönemi ve bu dönemde yaşanan psikolojiye ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
“Menopoz kadınlarda adet döngülerinin bitmesini ifade eder” diyen Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, “Bir kadın başka bir neden bulunmadan 12 ay kadar adet görmediğinde menopoza girdiği kabul edilir. Genellikle 40’lı 50’li yaşlarda başlayan doğal bir süreç olmakla birlikte bazı kadınlarda daha erken de görülebilir” dedi.
Bu dönemde psikiyatrik bozukluklar ortaya çıkabilir
Menopoz döneminin kadınların yaşamındaki önemli biyolojik ve psikososyal geçişlerden birisi olduğunu belirten Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, bu dönemde bazı hallerde psikolojik sorunların yaşanabileceğini belirterek şunları söyledi:
“Aslında menopoz dönemi psikiyatrik bozuklukların belirgin şekilde arttığı bir dönem değildir. Ancak menopozun doğal şekilde olmadığı (örneğin tıbbi nedenlerle yumurtalıkları alınarak cerrahi olarak menopoza giren) kadınlarda, erken menopoza giren kadınlarda, önceden duygudurum bozuklukları olan kadınlarda, doğum sonrası depresyon yaşamış kadınlarda, uyku bozukluğu olan kadınlarda, yaşam stresi yüksek olan kadınlarda, sıcak basması gibi fizyolojik menopoz belirtilerini belirgin şekilde yaşayan kadınlarda menopoz dönemi psikolojik açıdan daha risklidir. O nedenle bu özellikleri olan kadınlarda menopoz dönemiyle birlikte psikiyatrik bozukluklar açığa çıkabilir.”
Çökkünlük hissi ve kaygı görülebilir
Menopoz döneminde çeşitli psikolojik yakınmaların da yaşanabileceğine işaret eden Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, “Her ne kadar psikiyatrik bozukluk riski artmıyorsa da menopoz döneminde çeşitli psikolojik yakınmalara sık rastlanır. Duygudurumda değişimler özellikle çökkünlük hissi, kaygılar, huzursuzluk, unutkanlık ve dikkatte azalma, uyku bozukluğu, cinsel istekte azalma gibi yakınmalar birçok kadında görülebilir. Fiziksel olarak rahatsız edici sıcak basmalarının gece uyku kalitesini bozmasına bağlı olarak duygudurum, dikkat ve bellekle ilişkili şikâyetler artabilir” uyarısında bulundu.
Cinsel istek ve özgüven olumsuz etkilenebilir
Menopoz döneminin bazı kadınlarda korku ve kayıp duygusu ile karşılanabileceğini kaydeden Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, “Menopoza girmenin vücutta yarattığı bazı değişiklikler (kilo alımı, saç dökülmesi, vajinal kuruluk) ile birlikte hormonal değişimlere bağlı ruhsal sorunlar, cinsel isteği ve öz güveni olumsuz etkileyebilir. Bazı kadınlarda ise istenmeyen gebelik riskinin ortadan kalması nedeniyle cinsellik daha rahat yaşanabilir. Sanılanın aksine menopoz cinsel isteğin mutlaka azalmasının beklendiği bir dönem değildir” diye konuştu.
Bu dönemde kırılganlık artabilir
Menopoz döneminde yaşanılan önemli olayların, menopoz psikolojisini etkileyebileceğini belirten Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, “Olumsuz yaşam olaylarının insanın ruh sağlığı üzerine negatif etkileri olduğu bilinmektedir. Menopoz döneminde psikolojik kırılganlığın yüksek olması nedeniyle kadınların olumsuz yaşam olaylarından daha fazla etkilenmeleri mümkündür” uyarısında bulundu.
Toplumsal ve bireysel önyargılar kaygıya yol açıyor
“Menopoz, kadınların yaşamında doğal bir geçiştir” diyen Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, “Menopoz dönemine yönelik toplumsal ve bireysel önyargılar, kadınların menopozdan korkmalarına ve kaygılanmalarına neden olabilmektedir. Çoğu kültürde menopoz “kadınlığın bitmesi”, “yaşlanmak”, “kısırlık” gibi kavramlarla birlikte anılmaktadır. Gerçekte doğurganlığın yitimi, kadınlığın yitimi anlamına gelmemektedir. Doğurganlık sadece kadın olmanın bir parçasını oluşturmaktadır. Zira biyolojik nedenlerle çocuk sahibi olamayan ya da seçimleri nedeniyle çocuk sahibi olmayan kadınlar “eksik kadınlar” değildir. Bu nedenle menopozun ne olduğuna, bu dönemde nelerin yaşandığına, nelerin normal nelerin anormal olduğuna dair sağlıklı veri kaynaklarından (örneğin sağlık profesyonelleri) bilgi edinilmesi önemlidir” diye konuştu.
Yaşamdan keyif alınan aktiviteler sürdürülmelidir
Bu dönemin başka durumlarla çakışması halinde de psikolojik zorlukların yaşanabileceğini belirten Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, “Diğer yandan menopoz dönemi varsa eğer çocukların evden ayrıldığı, iş değişikliklerinin olduğu (emeklilik gibi) dönemlerle de kesişebildiği için yaşanan psikolojik zorluklar artabilmektedir. O nedenle menopoz dönemine yapılabilecek en iyi hazırlıklardan birisi yaşamdan keyif almayı sağlayacak aktivitelerin sürdürülmesidir. Yeni hobiler edinmek veya eskileri sürdürmek, yeni deneyimlere açık olmak (örneğin geziler, yeni insanlarla tanışmak), fiziksel sağlığı korumak adına yapılacak düzenli egzersizler bunlara örnek olarak verilebilir” tavsiyesinde bulundu.
Aile ve arkadaş desteği önemli
Menopoz döneminde aile ve arkadaş desteğinin büyük önem taşıdığını kaydeden Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, “Bu dönemde kişinin yaşayacağı fizyolojik ve psikolojik değişimlere destekleyici şekilde yaklaşılmalıdır. Kişinin şikâyetlerinin önemsenmesi ve gerektiğinde profesyonel kişilere başvurmasının sağlanması gerekir” diye konuştu.
