İnsanlığı, Doğası ve Misafirperverliğiyle Bayburt: Cennet Köşesi

 "Yurdumu sorarsan anayurt, ırkımı sorarsan Dede Korkut, cennetten bir köşe… İşte orası Bayburt!"

12-14 Haziran tarihleri arasında, Cumhuriyet Halk Partisi’nin Bayburt’taki bir etkinliğine katılmak üzere İstanbul İl Başkan Yardımcısı Sinan Karaca Öztürk ve Silivri Meclis Üyesi Cihan Demir ile birlikte Bayburt’u ziyaret ettik. Bu süreçte bizlere desteğini esirgemeyen CHP İstanbul İl Başkan Yardımcısı ve Yerel Yönetimlerden Sorumlu Ümit Koral’a teşekkür ederiz.

Bayburt; Karadeniz’in doğusu ile Doğu Anadolu arasında, tarih boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış küçük ama kadim bir şehir. Urartular’dan Persler’e, Romalılar’dan Bizans’a, Selçuklular’dan Osmanlı’ya kadar birçok medeniyetin izini taşıyan bu topraklar, Dede Korkut Destanı’nda da yerini alarak kültürel değerini bir kez daha gösteriyor.

Bayburt’un Tarihi ve Doğal Zenginlikleri

Kentin en dikkat çekici özellikleri; doğası, kültürel mirası, tarihi dokusu ve elbette misafirperver insanları. Şehir; Bayburt Kalesi, Şehit Osman Türbesi, Aydıntepe Yeraltı Şehri ve Baksı Müzesi gibi önemli tarihi mekânlara ev sahipliği yapıyor. Ancak Altıntepe Yeraltı Şehri, toprak çökmesi sebebiyle ne yazık ki kapalıydı. Bu değerli kültürel mirasın yeniden turizme kazandırılması için Turizm Bakanlığı’ndan gerekli adımların bir an önce atılmasını temenni ediyoruz.

Coğrafya, Lezzetler ve Yaşam Kültürü

Bayburt’un doğası ve yerel mutfağı da en az tarihi kadar etkileyici. Çökelek, mısır ekmeği, karalahana dolması gibi yöresel lezzetler; ziyaretçilere hem tanıdık hem de özgün tatlar sunuyor. Bu tatlara eşlik eden yerli halkın misafirperverliği ise şehri bambaşka bir deneyime dönüştürüyor. Yaylaları, ormanları ve Çoruh Nehri çevresiyle Bayburt, özellikle yaz aylarında doğayla iç içe tatil arayanlar için eşsiz bir destinasyon.

İlk günümüzde Çoruh Nehri kıyılarını gezdik, nehir kenarındaki kafelerde yöresel “süzme çay”ı deneyimledik. Gündüz sıcağına rağmen akşam saatlerinde esen yayla rüzgarı, doğanın serinliğini ve huzurunu hissettirdi.

İkinci gün rotamız, şehrin 45 km dışında yer alan ve dünyaca tanınan Baksı Müzesi oldu. Bozuk yollarına rağmen, Çoruh Vadisi’nin eşsiz manzarasında yolculuk yapmak ve müzeyi ziyaret etmek tarifsizdi. Prof. Dr. Hüsamettin Koçan’ın girişimiyle 2000 yılında başlatılan bu proje, 2005’te Baksı Kültür Sanat Vakfı'nın kurulmasıyla taçlandı. Bugün doğayla uyumlu mimarisi, sanatsal içeriği ve vizyonuyla Baksı Müzesi, Bayburt’a sunulmuş gerçek bir kültürel armağan niteliğinde.

Kalple Keşfedilen Bir Şehir

Bayburt’a ilk defa ön yargılarla gitmiş olsam da orada geçirdiğim her an, bu önyargıların ne kadar yersiz olduğunu gösterdi. Şehrin merkezindeki saat kulesi, tepede yer alan Bayburt Kalesi’nden görülen manzara, Seyir Tepesi’nde dostlarla içilen çayın tadı… Her biri bu kenti sadece gözle değil, kalple de keşfetmemize sebep oldu.

Zaman kısıtlıydı, gezemediğimiz yerler oldu. Ancak gördüğümüz her kare, Bayburt’un anlatılanların çok ötesinde bir yer olduğunu bir kez daha kanıtladı. Bu topraklardan insanlık, doğa ve tarih fışkırıyor.

Şiveli konuşmalarını her zaman anlayamasak da karşılaştığımız saygı, gördüğümüz hürmet inanılmazdı. Bayburt ve Bayburtlu’lar hakkında söyleyecek çok şey var aslında. Devleti yönetenlerin yıllarca ilgisiz kaldığı, yatırım yapmadığı, doğru düzgün tek bir fabrikanın dahi olmadığı bir yer Bayburt. Tarıma dayalı sanayiinin uğramadığı, hayvancılığın desteklenmediği bu küçücük şehirde insanlar hayatta kalabilmek hatta işleri güçleriyle mutlu olabilmek için mücadele veriyorlar. 

Bayburt iki günde gezip görülemeyecek kadar çok güzelliğe sahip. Yine de gördüklerimiz bizi fazlasıyla etkiledi ve bu maceramızda yolumuzun düştüğü ve görme fırsatı bulduğumuz yerleri sizler için derleyerek, bu benzersiz coğrafyada karşılaşacağınız manzaralara sizi biraz olsun hazırlamak istedik. 

İşte, tarihi dokusunun yanında doğal güzellikleriyle de büyüleyen Bayburt’ta görmeniz gereken birkaç durak:  

1.Çoruh Nehri: 

Türkiye’nin en uzun ve en güçlü nehirlerinden biri olan Çoruh Nehri, 442 kilometrelik uzunluğuyla Bayburt’un yanı sıra Erzurum, Artvin ve Erzincan illerinden de geçmekte. Nehir üzerinde düzenlenen tekne turları ziyaretçilerine eşsiz doğal güzellikler sunuyor. Çoruh Nehri sadece doğasının güzelliği ile değil, aynı zamanda barındırdığı tarihi ve kültürel zenginlikleriyle de dikkat çekiyor. 

2.Şehit Osman Tepesi 

Şehir Osman Tepesi’nde bulunan iki adet türbe hem tarihi hem de manevi açıdan büyük önem taşıyor. Gazilerimize adanmış olan bu anıt, Mengüç Gazi’nin kız kardeşi ile erkek kardeşinin kabirlerine ev sahipliği yapmaktadır. 

3.Baksı Müzesi

Hem çağdaş sanatı hem de geleneksel el sanatlarını aynı çatı altında buluşturan bu müze, adeta zamana meydan okurcasına geçmişle geleceği bir araya getiriyor. Bu yönüyle Bayburt’un sanatsal gelişiminde önemli bir rol üstleniyor. 

4.Aydıntepe Yeraltı Şehri

Aydıntepe Yeraltı Şehri yaklaşık 3500 yıllık geçmişiyle gizemini koruyan ve ziyaretçilerini büyüleyen son etkileyici bir yapı. 

5.Bayburt Kalesi

Türkiye’nin en büyük üçüncü kalesi olarak bilinir. Karadeniz’i Basra Körfezi’ne bağlayan tarihi İpek Yolu üzerinde yer alması, onu yüzyıllar boyunca stratejik bir nokta haline getirmiştir. Bu nedenle Kale, Bizanslılar, Araplar, Selçuklular, Akkoyunlular, Osmanlılar ve hatta bir dönem Ruslar gibi pek çok medeniyetin ilgisini çekmiş ve defalarca el değiştirmiştir. Bu yönüyle Bayburt kalesi, yerel bir tarihi yapı olmasının ötesinde, farklı kültürlerin buluşma noktası olması nedeniyle de evrensel bir değere sahiptir.  

6.Bayburt Saat Kulesi

Milli Mücadele Döneminde cepheden cepheye koşan Bayburtlular’ın savaşlar sırasında gördükleri saat kuleleri, bu yapının ilham kaynağı olmuş ve kent merkezine anlamlı bir simge olarak kazandırılmıştır.  

Bayburtlu’ların şöyle bir sözü var: Bayburt’u gündüz satacaksın, akşam alacaksın.  Gerçekten de öyleydi. Bayburt’un geceleri inanılmaz güzellikte.  Benzersiz bir seyir zevki veren tepesinde dostlarla birlikte olmanın, edilen sohbetlerin, semaverde demlenmiş çayların verdiği keyif unutulmaz. 

Ertesi gün öğleden sonra Bayburt’a veda edip yola çıkarken kalbimizi orada bıraktık. Ama veda ederken de şunu dedik: En kısa zamanda tekrar görüşmek üzere Bayburt.  

Murat TÜZEL

CHP İstanbul Kültür ve Turizm Komisyon Başkanı

Şişli Kent Konseyi Turizm Komisyon Başkanı

Dünya Seyahat Gazetecileri ve Yazarları Federasyonu Üyesi