İran’daki protestolarda can kaybı 116’ya yükseldi

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan ve 14. gününe giren protestolarda can kaybının arttığını duyurdu. HRANA’nın açıklamasına göre, gösteriler sırasında 37’si güvenlik görevlisi, 4’ü sağlık çalışanı olmak üzere toplam 116 kişi yaşamını yitirdi. Olaylarda bir savcının da hayatını kaybettiği belirtildi.

Ajans, protestolar süresince 2 bin 600’den fazla kişinin yaralandığını, şu ana kadar 2 bin 638 kişinin de gözaltına alındığını aktardı. İranlı yetkililer ise ölü ve yaralı sayısına ilişkin resmi bir toplam açıklama yapmadı. HRANA, bir gün önce yayımladığı raporda can kaybını 66 olarak duyurmuştu.

GÖSTERİLER EKONOMİK GEREKÇELERLE BAŞLADI

İran’daki protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında ciddi değer kaybı yaşaması ve artan ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı eylemlerle başladı. Kısa sürede ülkenin birçok kentine yayılan gösteriler, zaman zaman şiddet olaylarına sahne oldu.

Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, 7 Ocak’ta yayımladığı haberinde protestolarda yaralanan polis sayısının 568’e, gönüllü güvenlik güçleri olarak bilinen Besic mensuplarının sayısının da 66’ya yükseldiğini duyurmuş, toplam can kaybına ilişkin bilgi paylaşmamıştı.

TAHRAN’DA KUNDAKLAMA VE TAHRİBAT AÇIKLAMASI

İran’ın başkenti Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetlenen protestolar sırasında yaşanan olaylara ilişkin yetkililerden açıklama yapıldı. Açıklamada, protestocular arasındaki gruplar tarafından çok sayıda otobüs ve ambulansın yanı sıra 24 ev, 25 cami, 2 hastane ve 26 bankanın da aralarında bulunduğu kamu binalarının kundaklandığı ve tahrip edildiği belirtildi.

Bu gelişmelerin ardından İran yönetimi, ülke genelinde internet erişimini engelledi.

İRAN GENEL BAŞSAVCISI’NDAN SERT TALİMAT

İran Genel Başsavcısı Muhammed Muvahhidi, savcılıklara gönderdiği talimatla “kargaşa çıkaranlara” yönelik yargı süreçlerinin hızlandırılmasını istedi. İran Devlet Televizyonu’nun aktardığına göre Muvahhidi, şu ifadeleri kullandı:

“Halka ihanet eden, ülkenin yabancıların kontrolüne girmesini hedefleyen ve huzur ortamını bozanlarla ilgili iddianameler vakit kaybetmeden hazırlanmalı. Kargaşa çıkaranlara yöneltilen suçlar aynıdır. Bu kapsamda tüm failler muharebe suçu işlemiş sayılacaktır. Failler kandırıldık diyerek bu suçlardan kurtulacaklarını zannetmesinler. Çünkü tüm uyarılar yapılmıştır.”

Muvahhidi ayrıca, sosyal medyada öne çıkanlar ile çeşitli alanlarda konuşma yapanların da dikkatli olması gerektiğini ifade etti.

İran Ceza Kanunu’nun 282. maddesi, muharebe suçunun işlendiği durumlarda idam cezasını öngörüyor. Ancak aynı maddede, hâkimlere sanığın memleketinden uzak bir yerde sürgün (iç sürgün) ya da sağ el ile sol ayağın kesilmesi gibi alternatif cezaları uygulama yetkisi de tanınıyor.