Fransız gazetesi Le Monde, İstanbul başta olmak üzere Türkiye’nin büyük kentlerinde giderek daha görünür hale gelen genç suç çetelerini mercek altına aldı. Gazete, özellikle sentetik uyuşturucu ticareti etrafında örgütlenen bu yapıların, düşük yaş ortalamaları ve artan şiddet düzeyleriyle dikkat çektiğini yazdı.
Haberde, kamuoyunda “Daltonlar davası” olarak bilinen ve aylar süren yargılamaya geniş yer verildi. 23 Aralık’ta Silivri’de görülen karar duruşmasında, hükmün açıklanmasının ardından sanıklar ile güvenlik güçleri arasında arbede yaşandığı, sandalyelerin fırlatıldığı ve jandarmanın biber gazıyla müdahalede bulunduğu aktarıldı. Olaylar nedeniyle mahkeme heyetinin salonu yan kapıdan terk ettiği belirtildi.
Davada toplam 362 sanık yargılandı. Sanıkların yaş ortalamasının 20 olduğu, yaklaşık üçte birinin reşit olmadığı kaydedildi. Örgütün önde gelen isimleri Bahadır Akdağ ve Zafer Boyun’a 12’şer kez müebbet hapis cezası verilirken, diğer sanıklar 1 yıldan 700 yıla kadar değişen hapis cezalarına çarptırıldı. Yaklaşık 60 kişi beraat etti, 34 sanık ise firari olmaları nedeniyle dosyadan ayrıldı.
Le Monde, örgütün dikkat çeken isimlerinden biri olan ve “Timocan” lakabıyla bilinen 21 yaşındaki Ahmet Mustafa Timo’ya da yer verdi. Timo’nun Irak’tan Türkiye’ye iadesi sürecinde, İstanbul’daki Irak Başkonsolosluğu’na yönelik silahlı saldırının gündeme geldiği, bu olayın iktidara yakın medya organlarında da haberleştirildiği ifade edildi.
Haberde, yeni kuşak suç çetelerinin temel gelir kaynağının sentetik uyuşturucu olduğu vurgulandı. Araştırmacı-yazar Sadık Güleç’in Yeni Nesil Çeteler adlı çalışmasına atıfla, Daltonlar, Kırmızı Kitliler, Casperlar, Şirinler ve Çirkinler gibi adlarla anılan grupların toplamda yaklaşık 5 bin üyeye sahip olduğu, Türkiye genelinde ise 49 aktif çetenin faaliyet gösterdiği belirtildi.
Gazete, reşit olmayan bireylerin çete yapılanmaları içinde özel bir rol üstlendiğine dikkat çekti. Bu gençlerin sosyal medya, taraftar grupları ve ıslah evleri üzerinden örgütlendiği; daha hafif cezalarla karşılaşmaları nedeniyle en riskli görevlerde kullanıldıkları aktarıldı. Bazı çete üyelerinin bu durumu “kamikaze dronlar” benzetmesiyle tanımladığı ifade edildi.
Resmî verilere göre, son 10 yılda suça karışan çocuk sayısı 100 binden 202 bine yükseldi. Kasım ayı itibarıyla cezaevlerinde bulunan çocuk sayısının 4 bin 682 olduğu, bu rakamın Fransa’daki oranın yaklaşık altı katına denk geldiği kaydedildi. 2023–2024 eğitim öğretim yılında 218 binden fazla öğrencinin okuldan ayrıldığı, uyuşturucuya başlama yaşının ise 14’e kadar düştüğü belirtildi.
Boğaziçi Üniversitesi’nden sosyolog Tuna Kuyucu, gazeteye yaptığı değerlendirmede, gençler arasındaki şiddet eğiliminin sürmesi halinde Türkiye’nin Latin Amerika ülkelerine benzer daha yüksek şiddet düzeyleriyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu. Le Monde, bu karşılaştırmanın cinayet oranları açısından tartışmalı olsa da mevcut göstergelerin endişe verici olduğunu yazdı.
Haberde ayrıca, çete üyelerinin sosyal medyada aktif olduğu, propaganda faaliyetleri yürüttüğü ve farklı gruplarla bağlantılar kurduğu aktarıldı. Bazı üyelerin yerel siyasi protestolarda ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na destek gösterilerinde görüldüğüne dair iddialara da yer verildi. Aralık ayında Berlin’de Daltonlar’la ilişkilendirilen bir villaya yönelik silahlı saldırının ise uluslararası suç çevrelerinde yankı uyandırdığı ifade edildi.
