Bu sorunun yanıtı ne yazık ki ‘Evet!’… Acıbadem Taksim Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Çağrı Büke, “Bütün maskeler yağmurla temas ettiğinde ya da nemlendiğinde dayanıksız hale geliyor ve koruyuculuğu tamamen gidiyor” uyarısında bulunuyor. Cerrahi maskelerin etkinliklerinin; nemlenmediği ıslanmadığı koşullarda 4 saat sürdüğünü belirten Prof. Dr. Çağrı Büke, buna karşın öksürük ya da aksırık ile nemlenmesi ya da ıslanması halinde ise yeni takılmış bile olsa değiştirilmesi gerektiğini vurguluyor. Prof. Dr. Çağrı Büke, maskenin doğru kullanılmasının şart olduğunu, aksi taktirde; sosyal mesafe ve el temizliğine rağmen maskede gözden kaçırılacak bazı detayların maskelerin başlı başına enfeksiyon kaynağına dönüşmesine neden olacağını vurgularken, maskede 10 kritik kuralı anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.
Cerrahi maske tercih edin
Enfeksiyon hastalıkları alanında korunma sağlamak amacıyla ağız ve burnu kapatmada çeşitli maske türleri bulunuyor. Bu maske türlerinin bir kısmı ağızda ve burunda sekresyonlarda bulunan Covid-19 etkeni SARS-CoV-2 de dahil çeşitli virüs ve bakterilerin damlacıklar aracılığı ile ortama saçılmasını önlerken (tıbbi ya da cerrahi maske) bazı maske türleri özellikle enfekte hastaların bulunduğu sağlık kurumlarında ve kapalı ortamlarda havada partikül halinde kalabilecek mikroorganizmaların soluk alıp-verme sırasında solunum yollarına alınmasını önlemede (FFP türleri) etkili oluyor. Prof. Dr. Çağrı Büke “Sağlık çalışanı olmayan bireylerin Covid-19’a karşı korunmada tercih etmesi gereken maskeler cerrahi maskelerdir. Amaç etrafa solunum sekresyonları aracılığı ile virüsün yayılımını önlemektir. Cerrahi maske sayesinde ağızdan çıkacak sekresyonlar önlenir, böylece diğer kişilerin solunum yollarına bulaşma olmaz, eller temiz kalacağından etraf kirlenmez ve yine havaya yayılımı söz konusu olmayacağından havada asılı halde kalması mümkün olmaz” diyor.
Dört saatte bir değiştirin
Cerrahi maskeler genellikle polipropilen içerikli dokusuz yüzeylerden oluşuyor. Hemen her üç katın da değişik fonksiyonları bulunuyor. Dolayısıyla ağız ve burna temas edecek yüzey ile dış yüzeyin neresi olduğu ve maskenin nasıl takılacağı da önemli. Maskenin en dış katı dışarıdan gelecek damlacıkların maske üzerinde tutunmasını önlemeye yönelik iken, orta kat mikroorganizmaları filtre ediyor. Maskenin en iç katı ise yüze, ağız ve buruna rahatsızlık vermeden teması sağlıyor. Cerrahi maskelerin etkinlikleri; nemlenmediği ve ıslanmadığı koşullarda 4 saat sürüyor. Bu süreden sonra etkinliği kalmıyor ve maskenin değiştirilmesi gerekiyor.
Maske takılı iken öksürürseniz ve nemlendiğini hissederseniz değiştirin!
Maskeniz yüzünüzde iken; öksürük ve aksırık ile nemlenir ya da ıslanır ise maske yeni bile takılmış olsa etkinliği ortadan kalkacağından değiştirilmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Çağrı Büke “Maskelerin etkili olması için 4 saatte bir değiştirmek gerekiyor. Ancak bazı durumlarda yani öksürük ve aksırık ile nemlenmesi ya da ıslanması halinde değiştirilmelidir. Ayrıca bütün maskeler yağmurla temas ettiğinde ya da nemli havalarda dayanıksız hale geliyor ve koruyuculuğu tamamen gidiyor. Bu nedenle ıslanan maskeyi temiz ve kuru bir maskeyle değiştirmek gerekir” uyarısında bulunuyor.
Cerrahi maskede bu özelliklere dikkat edin
Covid-19 için toplumda kullanılacak cerrahi maskelerin üç kat ve üç pileden oluşmasına dikkat edin. Ayrıca yumuşak yapıda, havanın kolayca giriş ve çıkışına imkan sağlayan özelliğe sahip olmalı, alerjiye yol açmamalı. 3 mikrondan daha büyük mikroorganizmaların ve partiküllerin yüzde 95’den fazlasını filtre edici özellikte olması gerekiyor.
Küçük çocuklara maske takmayın
Maskelerin genellikle 7 yaşından sonra kullanılması öneriliyor. 11 yaşından sonra ise erişkinler için zorunlu olan her alanda ve durumda maske takmak şart. 2 yaş ile 7 yaşına kadar bazı başka ciddi durumlara neden olabileceğinden kesinlikle maske kullanılmamalı. 2 yaşından küçük çocuklarda ise boğulma riskine neden olabileceğinden kullanımı yasak.
Maskenizi her ortamda takılı tutun
Maskenizi hiçbir yerde çıkarmamaya özen gösterin. Her türlü kapalı alanlar, toplantı salonları, konferans alanları, restoranlar, kafeler, pastaneler, yiyecek ve içecek mekanları, eğlence merkezleri,eğitim kurumları, oteller, pansiyonlar, tatil merkezleri, spor merkezleri, kara, hava, deniz taşıma araçları ve bunların bekleme alanları, alışveriş merkezleri, marketler, bankalar kamu ve özel sektöre ait kurumlar ve dairelerde maskenizi takılı tutun. Zira maske Covid-19 etkeni SARS-CoV-2’nin başka kişilere bulaşmasını birkaç yoldan önleyebiliyor. Prof. Dr. Çağrı Büke “Maske sayesinde; konuşurken, öksürürken ya da hapşırırken ağız ve burundan sekresyonlar aracılığı ile dış ortama yayılabilecek virüsü içeren damlacıkların ellere teması ve böylece eller aracılığı ile başka kişilerin ellerinin ve ortak kullanılan temas yüzeylerinin kirlenmesinin önüne geçilmektedir. Ayrıca yakın mesafedeki diğer kişilerin solunum yollarına temas etmesi engellenmekte ve dış ortama ve özellikle havaya saçılıp havada partikül halinde kalması ve soluyarak vücuda alınması önlenmektedir” diyor.
Dış ortamlarda da maske takın
Dış ortamlarda da maske takılması çok büyük önem taşıyor. Özellikle diğer insanlarla arada 1.8 metre mesafe bozulacak olursa; yaşlı insanların, küçük çocukların ve Covid-19 için risk faktörüne sahip kişilerin bulunduğu yerlerde maskenin mutlaka takılması gerekiyor.
Maskeyi takarken ve çıkartırken bu kurallara dikkat edin
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Çağrı Büke“Maskeyi takmadan önce ve takılı maskeyi çıkartmadan önce eller sabun ve su ile ya da el dezenfektanı ile temizlenmelidir. Maskenin ön yüzüne, yüzeyine hiçbir zaman elle temas edilmemelidir. Takarken ve çıkartırken kulağı çevreleyen lastiklerinden tutularak maske takılmalı ve çıkartılmalıdır” diyor.
Maskenizi yüzünüze doğru şekilde yerleştirin
Sadece ağzın ya da sadece burnun maske ile kapatılması Covid-19’dan korunmada yeterli olmuyor. Maske ağız ve burnu tamamen kapatacak şekilde yüze yerleştirilmeli ve burnun her iki kanadı maskenin teli ile sıkıca kapatılmalı. Belirli bir süre çıkartılması ve yeniden takılması gerektiğinde çene altına, el bileğine ya da kola sabitlenmemeli. İdeali eller temizlendikten sonra maske yan taraftaki lastik iplerinden tutularak çıkartılıp temiz bir peçeteye sarılmalı. Tekrar kullanılacağında eller temizlendikten sonra maske yandaki lastik iplerinden tutularak ağız ve burun kapatılacak biçimde takılmalı.
Maskenizi çöpe atarken bu kuralı ihmal etmeyin
Çıkartılacak ve atılacak olan maskenin etrafı kirletmemesi ve mikrop bulaştırmaması için gelişigüzel bir yere bırakmaktan kaçının. Mümkünse bir naylon poşetin içerisine atıp ağzını kapatarak bu halde çöp torbasına atın.
