Merkez Bankası toplandı. Şöyle biraz gerindi. Kararını verdi; Faiz yüzde 37…
Şaka maka Merkez Bankası ekonomiden en iyi anlayanı… “Durun bakalım” dedi, “Ocak ayı gıda fiyatları fırladı, asgari ücretin ateşi daha sönmedi, ben 100 puan inerim, gerisine karışmam.”
Piyasa ne bekliyordu? En azından 150-200 baz puan… Ben de aynı kafadaydım işin açıkçası… Ne de olsa enflasyon yüzde 30’lara kadar gelmiş, “Düşüyoruz” deyip duruyorlardı...
***
Buna finans dünyasında “Şahin indirim” diyorlar. Yani, “İndiriyorum ama aslında indirmek istemiyorum, mecburiyetten yapıyorum” demenin kibarcası.
Banka diyor ki; “Ben piyasaya parayı ucuza vermem, ama sizde fazla para varsa getirip bana yatırırsanız size daha az veririm” İşte biz buna halk arasında “Gösterip de vermemek” diyoruz.
***
Aslında işin en önemli kısmı burası… Neden? Çünkü Türkiye’de faiz, sadece paranın maliyeti değildir. Faiz, bu ülkede “Akıl sağlığının” ölçüsüdür.
“Faiz sebep, enflasyon sonuç” acı tecrübesi bize öğretti ki; Faiz kararı bağımsız değilse, cebindeki para pul olur.
Bu yüzden indirimler aslında bir bağımsızlık testi... Piyasa bakıyor; “Acaba yine birileri telefonla talimat mı verdi, yoksa gerçekten enflasyona göre mi hareket ediyorlar?”
Karar mantık çerçevesinde kalınca piyasa bir nefes alıyor; “Oh be! Henüz delirmedik, rasyonel zemindeyiz.”
***
Teori der ki; Merkez Bankası faizi indirince bankalar da indirir, kredi ucuzlar, ekonomi şahlanır… Geç bunları! Türkiye burası… Burada teoriler sadece kağıt üzerinde, kitaplarda kalır.
Peki neden?
Bankalar hâlâ aç! Likidite fazlası var denilse de para toplamaya çalışıyorlar. Bir anlamda mevduat yarışı var.
***
Diğer taraftan vatandaşı TL’de tutmak için o faizi yüksek tutmak zorundalar. Yani Merkez faiz indirince banka sana gelip “Gel kardeşim, faizini düşürdüm” demiyor.
Nitekim Banka kredi faizini belirlerken sadece Merkez’e bakmaz. Senin, benim, memleketin riskine bakar… “Bu adam bu borcu öder mi?” diye ince eler…
Risk düşmedikçe, Merkez Bankası faizi sıfıra indirse ne yazar? Banka o risk primini üzerine bir koyar, senin kredi faizi yine tavan!
***
Merkez Bankası “Ekonomide mucize beklemeyin. Ben frene basarak yokuş aşağı inmeye çalışıyorum” diyor.
Burada tek bir cümleyle tüm bu analizler çöp olabilir, tüm bu mekanizmalar bir gecede dağılabilir. Unutmayın, burası Türkiye… Neler gördü bu ülke!
https://www.nefes.com.tr/yazarlar/murat-muratoglu/merkez-bankasi-gosterdi-vermedi-98433
